W środowisku rodzicielskim oraz w wielu nurtach psychologii rozwojowej dzieci popularnym w ostatnich latach kierunkiem wychowania młodych ludzi było tak zwane wychowanie bezstresowe. Źle zrozumiane i źle realizowane doprowadziło do sytuacji, w której dzieci się nie wychowywało, ale dawało im absolutną swobodę i pozwalano na wszystko. Skutki tego działania widoczne są u dzisiejszych dwudziestolatków, ale i u dzieci wciąż małych, które wkroczą w dorosłe życie w poważnymi brakami społecznymi.

Alternatywna zmiana

Socjologowie i psychologowie wraz z pedagogami próbując naprawić ten poważny problem wychowawczy stworzyli, a raczej upowszechnili szereg innych metod wychowywania dzieci. Wśród nich znajduje się metoda opierająca się na rzeczy wręcz podstawowej w komunikacji między ludźmi, a więc rozmowie i w szczególności słuchaniu. Zwracając uwagę na duże zaniedbania pod tym względem i brak umiejętności poprawnego słuchania, grono ekspertów wskazuje, w jaki sposób można wychować dziecko poprzez jego słuchanie i rozumienie tego, co ma do przekazania.

Słuchanie – podstawa rozmowy

Jako część klasycznej rozmowy słuchanie jest elementem najczęściej poddawanym różnym zaburzeniom. Słuchamy nieuważnie, niecierpliwie i bez zrozumienia przekazu, co przekłada się na całą jakość dialogu. W przypadku rozmowy z dzieckiem słuchanie jest niezwykle ważne, ponieważ pokazuje mu, że zwracamy na nie uwagę i że interesuje nas to, co ma do powiedzenia. Wychowywanie poprzez słuchanie pomaga we właściwym rozwoju dziecka i daje większą pewność, że w przyszłości to ono będzie odnosić się z szacunkiem do nas i słuchać tego, co mówimy. Samo słuchanie, aby było efektywne, nie może opierać się tylko na faktycznym wysłuchaniu dziecka, ale również na wejściu z nim w interakcję, która podkreśla, że słuchamy go uważnie i z zainteresowaniem. To ważne w przypadku małych dzieci, które nie mają jeszcze dużego zasobu słownictwa i nie zawsze potrafią się zrozumiale wysłowić. Należy wtedy, po wysłuchaniu ich wypowiedzi, powtórzyć ją własnymi słowami, aby dziecko miało pewność, że właściwie je zrozumieliśmy lub aby mogło nas poprawić co do sensu swojego przekazu.

Jak słuchać aktywnie?

Wychowanie poprzez słuchanie dotyczy wyłącznie słuchania aktywnego, czyli takiego, które przynosi pozytywne efekty w dialogu. To znaczy takie, gdzie obie strony wzajemnie się rozumieją i nie powstają żadne niedopowiedzenia. Do aktywnego i uważnego słuchania dzieci zalicza się między innymi takie działania jak:

– wyrażania zainteresowania wobec rozmówcy, utrzymywanie kontaktu wzrokowego,

– powtarzanie po nim trudniejszych fragmentów własnymi słowami i upewnianie się, czy zrozumieliśmy je dobrze,

– podawanie podobnych, zbliżonych tematycznie przykładów, aby pomóc dziecku w wyrażeniu odpowiedniego przekazu,

– zadawanie pytań uzupełniających do wypowiedzi dziecka,

– pomaganie dziecku w wyrażeniu trudniejszych myśli i sformułowań.

Warto też unikać stosowania wypowiedzi oceniających i pochodzących z własnej perspektywy myślowej. To dziecko w tym procesie jest najważniejsze, ono przekazuje rodzicowi jakąś informację i treść, którą rodzic powinien zrozumieć i przyswoić.

Szacunek do dziecka procentuje

Stosowanie metody wychowania poprzez słuchanie przynosi efekty już na etapie dziecięcym, ale przede wszystkim w nastoletniej i dorosłej przyszłości. Po pierwsze dziecko odczuwa, że jest dla rodzica ważne, gdy ten poświęca mu uwagę i dokładnie słucha tego, co ma do powiedzenia. Po drugie czuje się też akceptowane mimo swoich ewentualnych niedoskonałości w mowie i właściwym wyrażaniu myśli (np. poprzez brak znajomości konkretnego słownictwa), co skutkuje większą pewnością siebie w kontaktach z innymi ludźmi. Po trzecie czując się szanowane i rozumiane podczas rozmowy, zastosuje taką samą praktykę w późniejszym okresie życia, zwracając się do rodziców z równym szacunkiem i zrozumieniem (nawet w okresie tak zwanego młodzieńczego buntu). Aktywnym słuchaniem można zyskać posłuch zarówno u dziecka, jak i nastolatka a nawet u wielu dorosłych osób. Po czwarte w procesie aktywnego słuchania dziecko zyskuje większe poczucie akceptacji samego siebie, staje się dojrzalsze i nastawione na interakcję z innymi. Wycofanie, nieśmiałość, skrytość to ceny, które u dzieci, które były w dzieciństwie uważnie słuchane, występują niezwykle rzadko.

Słuchaj, nie dopowiadaj

Wychowanie dzieci w dużej mierze opiera się na stopniowym przyuczaniu ich do samodzielności oraz odpowiedzialności za podejmowane czyny czy wypowiadane słowa. W metodzie wychowywania poprzez słuchanie przejawia się w sposób praktyczny: rodzic ma słuchać, ale nie dopowiadać za dziecko. Jeśli ma ono problemy z wysłowieniem się, powinien zadawać pytania pomocnicze, ale nie odpowiadać sobie samemu. Dzięki temu dziecko uczy się pokonywać blokady w rozmowie, nabiera pewności siebie i przeświadczenia, że jest dobrym rozmówcą nawet z dorosłymi, którzy traktują go jak równe sobie. Dodatkowo chętniej wyraża własne emocje i uczucia, stosuje emocjonalne słownictwo, dzięki czemu staje się bardziej empatyczne i odpowiednio reaguje na konkretne życiowe sytuacje.

Inne ciekawe porady na ten temat znajdziesz na blogu wychowawczo-modowym dla rodziców. Koniecznie zajrzyj!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *